Aan boord | Linnengoed voor de grote vaart, 1900-1970

Aan boord | Linnengoed voor de grote vaart, 1900-1970

21 november 2015 t/m 30 oktober 2016

Met een rijke keuze aan tafeldamast en ander huishoudtextiel wordt in ‘Aan boord | Linnengoed voor de grote vaart’ een beeld geschetst van het linnengoed aan boord van de grote passagiersschepen van ca. 1900 tot 1970. Het werd speciaal voor Nederlandse rederijen als de Holland-Amerika Lijn of de Koninklijke Hollandsche Lloyd ontworpen. De tentoonstelling toont tafeldamast uit de collectie van het TextielMuseum en serviesgoed, geïllustreerde brochures, een bijzonder scheepsmodel, uit de collecties van Het Scheepvaartmuseum Amsterdam en het Maritiem Museum Rotterdam.

Linnengoed voor de grote vaart
In het eerste kwart van de 20ste eeuw groeit de passagiers- en vrachtvaart wereldwijd explosief. Nederlandse rederijen, zoals de Holland-Amerika Lijn of de Koninklijke Hollandsche Lloyd, exploiteren een netwerk van lijndiensten, van China en Japan, tot Afrika en Zuid-Amerika. De schepen worden ruimer en comfortabeler. Vooral voor de 1e klasse komen er grote en luxueuze ruimtes: een rook-, muziek- en damessalon, conversatie- en eetzalen. De versiering van het interieur krijgt steeds meer aandacht. Kunstenaars worden ingeschakeld om meubels, wanden, vloeren én linnengoed te ontwerpen. In de tentoonstelling ‘Aan boord’, toont het TextielMuseum tafeldamast en ander linnengoed met fraaie, op de scheepvaart toegesneden patronen.  

foto: Tafellaken Koninklijke Hollandsche Lloyd, Ontwerper: onbekend, Jaar: 1929, Materiaal: linnen Techniek: damastgeweven, Uitvoering: W. J. van Hoogerwou & Zn. (Boxtel) Collectie TextielMuseum, Fotograaf: Joep Vogels i.o.v. TM

Van tafellaken tot closetdoek
Dineren in de 1e klasse vindt vanzelfsprekend plaats aan met damast gedekte tafels. De Nederlandse linnenweverijen leveren in de periode 1900 tot 1970 duizenden tafellakens, servetten, vingerdoekjes, maar ook droogdoeken in allerlei vormen. Thee-, closet- en werkdoeken: alles wordt voorzien van een passend patroon of logo van de rederij. De ‘moderne’ vormgeving doet in het eerste kwart van de 20ste eeuw zijn intrede. Geen kopieën meer van historische patronen, maar textieldessins in de stijl van de art nouveau. Theo Nieuwenhuis ontwerpt in 1938 voor de KNSM (Koninklijke Nederlandsche Stoomboot Maatschappij) damast in art nouveau stijl; met driemaster, inktvissen en schelpen. Zijn tijdgenoot Chris Lebeau tekent een damastpatroon met gestileerde meeuwen voor de KPM (Koninklijke Paketvaart Maatschappij). De Holland-Amerika Lijn houdt het meer ingetogen en toont meestal slechts haar logo in de stijl van de nieuwe zakelijkheid. Na de Tweede Wereldoorlog wordt er aan de vormgeving van het scheepslinnengoed minder aandacht besteed. Het passagiersvervoer loopt terug en de bestellingen bij de linnenweverijen nemen geleidelijk af, totdat omstreeks 1970 voor vele fabrieken het doek valt. Dit luidt het einde in van de productie van linnengoed in Nederland.


foto: Tafellaken Rotterdamsche Lloyd (RL) met werkschrift fa. Elias, Ontwerper: onbekend, Jaar: 1936, Materiaal: linnen Techniek: damastgeweven Uitvoering: J. Elias Textielfabrieken (Eindhoven) Collectie TextielMuseum, Fotograaf: Joep Vogels i.o.v. TM

Damast by TextielMuseum

Het eigen label van het TextielMuseum, by TextielMuseum, brengt een ode aan het klassiek damast. Oude tradities in ambacht worden vertaald naar een nieuwe damastcollectie van hedendaagse topontwerpers zoals Studio Job, Leendert Masselink en Studio Minale Maeda. De ontwerpen zijn geïnspireerd op de rijke damastcollectie van het TextielMuseum. Het label is zowel in de TextielShop van het museum te verkrijgen, als via de webshop by.textielmuseum.nl.

photo: Dit tafelkleed van Studio Job voor by TextielMuseum brengt een ode aan het klassieke damast, verkrijgbaar in de webshop by.textielmuseum.nl., fotografie: Jules van de Langeberg.

DamastWeverij & Wasserij
De tentoonstelling is opgesteld in de DamastWeverij, waar authentieke 19deeeuwse jacquardgetouwen staan opgesteld, waar vroeger damast op werd geweven. Een film uit 1935, waar zelfs Chris Lebeau in te zien is, toont hoe dat gebeurde bij de NV Linnenfabrieken van Dissel & Zonen in Eindhoven.

Onderdeel van de DamastWeverij vormt de wasserij en opmakerij. Hier kan je je mooie linnengoed nog op een ambachtelijke wijze laten behandelen.